Terugblik Dag van het Toezicht 29 mei 2015

Omringd door vele diersoorten vond afgelopen 29 mei 2015 'Dag van het Toezicht' plaats in Burgers' Zoo. Omgeven door bruikbare metaforen en met een tal van sprekers voor de boeg, werd het een inspirerende dag.

De jager versus de huidige mens

De eerste spreker, Mark van Vugt, hoogleraar Evolutionaire Psychologie & Arbeids- en Organisatiepsychologie aan de Vrije Universiteit, schetste tijdens de Dag van het Toezicht een mismatch tussen de mens die nog de hersenen heeft van jagers en verzamelaars en de eisen die vandaag de dag aan leiders gesteld worden. Ons brein kan een informeel netwerk van 100 tot 150 mensen aan, wat eraan bijdraagt dat grote organisaties en systemen voor ons onbeheersbaar voelen. Met stellingen als 'Leiderschap is uniek menselijk (ONWAAR; voor leiderschap heb je weinig hersenen nodig) en 'Leiderschap = dominantie' (ONWAAR; leiderschap = overtuiging) prikkelde en informeerde Van Vugt om af te sluiten met een aantal tips voor leiderschap: heb toegevoegde waarde, houd het klein en informeel, let op de machtskloof, beoordeel leiders niet alleen op hun uiterlijk, en maak toezichthouders meer persoonlijk verantwoordelijk.

De droom is beheersbaarheid

Joep Schrijvers, veranderkundige en leiderschapshistoricus, nam het publiek mee terug naar Henry Ford, die met zijn automatisering zijn product standaardiseerde en arbeiders die zo min mogelijk variatie moesten tonen in hun handelen. De droom is beheersbaarheid. Daarvoor worden systemen opgetuigd, omdat die berekenbaar lijken. De 'teleurstelling' van Ford, dat hij niet alleen twee handen kreeg maar een hele mens, is door de uitdijende en steeds complexer wordende systemen verworden in de klacht: "Vraag ik om een mens, krijg ik er regels bij." Schrijvers sloot af met een vraag voor Harry Kunneman: "Beste Harry, ga je voor de mens of ga je voor de 'handen'?"

Ontwikkeling morele hulpbronnen

Kunneman, socioloog, sociaal filosoof en persoonlijk hoogleraar Universiteit voor Humanistiek, begon zijn presentatie met de morele tunnelvisie waar we volgens hem mee geconfronteerd worden. Door de focus op het dikke-ik leven we voor onszelf ten koste van anderen. Als reactie daarop zien we breed uitwaaierende zoektochten naar nieuwe vormen van samenleven en samenwerken. Volgens Kunneman biedt de verschuiving in de ethiek, het los laten van de goed-fout tegenstelling, van een strikte scheiding tussen cultuur en natuur, waarbij de natuur overwonnen diende te worden, naar een ethiek waarbij cultuur en natuur meer met elkaar zijn verbonden, een kanteling die sterk is beïnvloed door de relationele stroming in de biologie.

Als hoofdvraag voor zijn betoog heeft Kunneman gekozen voor: Hoe kunnen toezichthouders bijdragen aan de ontwikkeling van de morele hulpbronnen van organisaties waarvoor zij mede-verantwoordelijk zijn?

De morele hulpbronnen zijn ambachtelijke fascinatie, gezelschapsvorming, vreedzame onderlinge begrenzing en het delen van verrijkende verhalen. Toezichthouders moeten samen met bestuurders werken aan versterking van de morele hulpbronnen door in het eigen handelen er gebruik van te maken.

Seminars & workshops

Vervolgens gingen de deelnemers uiteen voor een programma vol seminars en workshops. De dag werd afgesloten met een optreden van cabaretgroep Schudden voor Gebruik.